Dọn bàn thờ cuối năm: chuyện nhỏ mà ấm lòng, để Tết về “đúng vị”

Muaday.vn
14 Tháng 02 2026
20 phút

Dọn bàn thờ cuối năm: chuyện nhỏ mà ấm lòng, để Tết về “đúng vị”

Mỗi năm cứ tầm cuối tháng Chạp, trong nhà lại có một ngày… ai cũng tự nhiên nói nhỏ hơn một chút, tay chân làm việc nhẹ nhàng hơn một chút: ngày dọn bàn thờ.

Nhiều người nghĩ đơn giản là lau bụi, thay nước, tỉa bớt chân nhang cho gọn. Nhưng nếu để ý kỹ, bạn sẽ thấy đây là một trong những “nghi lễ gia đình” dễ thương nhất của người Việt: dọn để đón, sạch để an, và quan trọng nhất là lòng thành để gắn kết.

Vì sao dọn bàn thờ cuối năm lại quan trọng đến vậy?

Nói vui thì: nhà có thể chưa kịp thay rèm, nhưng bàn thờ mà chưa dọn là thấy… Tết chưa về.

Nói thật thì: bàn thờ là nơi mọi người trong nhà “gặp nhau” ở một điểm chung — ký ức về ông bà, tổ tiên, và những điều mình trân trọng. Dọn bàn thờ cuối năm giống như một cách nhẹ nhàng để nói rằng:

“Con cháu vẫn nhớ.”
“Cảm ơn vì một năm đã qua.”
“Mong năm mới bình an, thuận hòa.”

Cái hay là việc này không cần cầu kỳ. Chỉ cần sạch sẽ, tươm tất và làm bằng sự kính trọng.

“Bao sái” và “tỉa chân nhang” là gì? Nguồn gốc từ đâu?

Ở nhiều nhà, người lớn hay gọi việc dọn bàn thờ là bao sái. Hiểu nôm na là lau dọn, làm sạch khu vực thờ tự: bàn thờ, đồ thờ, bát hương, chân đèn…

Còn tỉa chân nhang là việc rút bớt chân nhang trong bát hương cho gọn gàng, tránh đầy quá, bụi bám nhiều. Tập tục này gắn với nếp sống thờ cúng tổ tiên lâu đời của người Việt: trước Tết thì tổng vệ sinh nhà cửa, và không gian thờ tự — nơi trang nghiêm nhất — càng cần được chăm chút.

Nhiều gia đình chọn làm sau lễ 23 tháng Chạp (tiễn ông Công ông Táo), cũng có nhà làm vào một ngày thuận tiện cuối năm. Dù ngày nào, tinh thần chung vẫn là: dọn để đón Tết, đón điều mới, giữ nếp nhà.

Dọn bàn thờ sao cho đúng mà vẫn nhẹ nhàng?

Mình chia sẻ kiểu “thực hành tại nhà”, không quá nặng nghi thức, nhưng vẫn đủ trang nghiêm:

1) Chuẩn bị một chút cho đàng hoàng

Tắm rửa sạch sẽ, mặc đồ gọn gàng.
Chuẩn bị khăn lau mới (nên để riêng, không dùng khăn lau bếp).
Có một cái khay/bàn nhỏ phủ khăn sạch để đặt tạm đồ thờ.

2) Thắp nhang xin phép
Chỉ cần 1–3 nén, khấn ngắn gọn: xin phép được lau dọn để đón Tết. Không cần dài dòng.

3) Lau dọn từ ngoài vào trong, làm chậm một nhịp

Nhấc từng món xuống khay đặt tạm.
Lau mặt bàn thờ trước, rồi lau đồ thờ.

4) Tỉa chân nhang (nếu gia đình có làm)

Rút bớt chân nhang cho gọn, nhiều nhà giữ lại số lẻ (tùy nếp).
Chân nhang rút ra gói gọn, thường đem hóa (đốt) theo phong tục hoặc xử lý sạch sẽ.

5) Bày lại cân đối, thay nước mới
Xong xuôi, bày lại đúng vị trí, thay nước sạch, chưng hoa/đĩa quả nếu muốn. Cuối cùng thắp nhang báo đã hoàn tất.

Mẹo nhỏ: Nếu bạn không chắc nhà mình theo “lệ” gì, cứ hỏi người lớn trong nhà. Cái này mỗi vùng mỗi khác, nhưng đều chung ở chữ kính.

Những điều “nhỏ nhưng nên tránh” để khỏi mất trang nghiêm

Không dùng khăn bẩn/khăn lau đa năng.
Hạn chế xê dịch bát hương (nếu cần nhấc thì nhấc nhẹ, đặt lại đúng).
Không làm lúc vội vàng, cáu gắt.
Đồ thờ sứt mẻ thì nên thay mới (Tết mà!).

Shopping list chi tiết: dọn bàn thờ cuối năm (tick là đi chợ được ngay)

Đi chợ sợ thiếu món? Dưới đây là checklist chi tiết hơn (kèm gợi ý số lượng) — bạn cứ tick theo quy mô bàn thờ và nếp nhà mình nhé.

A) Bộ đồ lau dọn (nên mua/chuẩn bị riêng cho bàn thờ)

Khăn lau mới loại mềm (2–4 cái) – 1 cái lau bàn, 1–2 cái lau đồ thờ, 1 cái lau khô
Chổi phủi bụi nhỏ / cọ lông mềm (1 cái) – quét kẽ chân đèn, lư hương
Găng tay sạch (1 đôi)
Khay hoặc bàn nhỏ + khăn sạch lót (1 bộ) – đặt tạm đồ thờ
Bông tăm / tăm bông (1 hộp nhỏ) – lau chi tiết nhỏ
Bình xịt nhỏ (tuỳ) – đựng nước lau cho tiện
Túi giấy/túi sạch (vài cái) – gói chân nhang đã tỉa

Nếu nhà có đồ thờ bằng đồng:

Kem/ nước đánh bóng đồ đồng (1 lọ nhỏ) loại ít mùi
Miếng vải nỉ/ khăn chuyên đánh bóng (1 cái)

B) Đồ cúng/đồ thờ “cơ bản” cho ngày bao sái

Nhang mới (1 bó/1 hộp) – chọn mùi nhẹ, dễ chịu
Nến/đèn cầy (1–2 cặp) hoặc dầu đèn (1 chai nhỏ) nếu nhà dùng đèn dầu
Nước sạch (chuẩn bị 1 bình) để thay nước thờ
Rượu trắng (1 chai nhỏ – tuỳ nếp nhà, có nhà dùng để lau/hoặc dâng)
Giấy tiền vàng mã (1 xấp – tuỳ gia đình có tục hoá)

C) Đồ thay mới (nhìn nhỏ mà “lên Tết” liền)

Chén/ly nước thờ (1 bộ 3 hoặc 5 cái – nếu bộ cũ xỉn màu/sứt)
Lọ hoa (1–2 cái) – nếu lọ cũ bị nứt, mẻ miệng
Đĩa bày quả/khay bày lễ (1–2 cái) – giúp gọn gàng, sạch sẽ
Khăn trải/ tấm lót mặt bàn thờ (1 cái – nếu nhà bạn có dùng)

D) Hoa tươi – chọn sao cho đẹp mà trang nhã

Hoa cúc vàng/cúc trắng (1–2 bó) – dễ cắm, bền, hợp không khí Tết
Lay ơn (1 bó) – dáng cao, trang trọng
Huệ (1 bó) hoặc đồng tiền (1 bó) – tuỳ gu nhà bạn
Lá phụ (ít thôi) – cho bình hoa đầy đặn

Mẹo: chọn hoa nụ vừa, cánh không dập, về cắt gốc xéo và thay nước mỗi ngày là chơi bền.

E) Mâm ngũ quả (gợi ý mua dần, tránh sát Tết mới cuống)

Bạn có thể mua theo vùng miền (không bắt buộc đúng “chuẩn”, quan trọng là đẹp và tươi):

Gợi ý dễ mua – hợp nhiều nhà

Chuối (1 nải – thường hợp miền Bắc)
Bưởi hoặc Phật thủ (1 quả)
Cam/quýt (3–5 quả)
Táo (4–6 quả)
Nho (1 chùm)

Miền Nam hay chọn (theo câu “cầu – dừa – đủ – xoài”)

Lưu ý nhỏ: hạn chế chọn trái quá chín (dễ nhanh hỏng khi chưng nhiều ngày).

F) Đồ lễ đơn giản (tuỳ nhà – không cần cầu kỳ)

Trầu cau (1 đĩa nhỏ – tuỳ nếp)
Bánh kẹo/ mứt Tết (1–2 hộp nhỏ) – bày gọn gàng
Chè/thuốc lá (tuỳ nếp gia đình)

G) “Gói dự phòng” để khỏi thiếu lúc cận Tết

Nhang dự phòng (1 bó)
Nến dự phòng (1 cặp)
Hoa dự phòng (nếu chưng dài ngày – có thể mua thêm 1 bó cúc)
Túi rác nhỏ/khăn giấy (để thu dọn sạch sẽ)

Combo đi chợ nhanh (gợi ý)

Combo tối giản (nhà bận, bàn thờ nhỏ): khăn mới + nhang + nến + hoa cúc + trái cây (5–7 món)
Combo vừa đủ (đa số gia đình): thêm khay lót + cọ mềm + bộ chén nước mới + bưởi/Phật thủ
Combo “lên Tết” (thay mới cho đẹp): thêm lọ hoa/đĩa bày, chọn hoa lay ơn + cúc, mua ngũ quả theo vùng

Tết bắt đầu từ những việc như thế từ những việc như thế

Có người bảo: “Tết là mâm cỗ.” Mình lại thấy: Tết bắt đầu từ lúc mình chịu khó dọn lại những thứ thiêng liêng trong nhà.

Một góc bàn thờ sạch sẽ, một bình hoa tươi, một chén nước mới… tự nhiên cảm giác năm mới đã đứng ngoài cửa.

Gợi ý nhanh cho bạn: tạo danh sách mua sắm để cả nhà cùng tick

Nếu bạn muốn đi chợ gọn nhẹ (khỏi quên khăn mới, nhang mới, hoa quả…), hãy tạo checklist ngay trên app danh sách mua sắm List Mua đây! — vừa tick nhanh, vừa chia sẻ cho người nhà, ai mua gì nhìn là biết.

Tải app List Mua đây! để lập checklist dọn Tết và đi chợ không sót món nào nhé!

Danh sách mua sắm